09-07-16

De Hokjes van Orlando

Slachtoffers_0001.jpgDe aanslag op de bezoekers van de Pulse in Orlando legde de diepgaande homofobie bloot in deze wereld. Bovendien slaagt men er nauwelijks in de cliché's te overstijgen.  En daarbij zorgen niet enkel gewapende mannen, maar ook de media voor verbijstering.


Homofobie? Nee toch!

Het gebeurt niet elke dag dat de linkse LGBT-activist Owen Jones zo kwaad wordt dat hij een TV-studio uit loopt. Dat gebeurde toen hij door Sky News werd geïnterviewd over de schietpartij in Orlando: "De presentator weigerde continu en herhaaldelijk te aanvaarden dat dit een aanval was op holebi's en transgenders. Dit zou een aanval zijn 'tegen mensen' verklaarde hij en tegen 'de vrijheid van alle mensen om zich te amuseren'. Hij weigerde niet enkel te accepteren dat het een aanval was op holebi's en transgenders, maar raakte er meer en meer opgewonden over dat ik - als homo - het als zodanig zou claimen." Je hoort dat soort opmerkingen wel vaker: "We zijn toch allemaal mensen? Waarom ons in vakjes stoppen?" Het antwoord daarop is dat die 'vakjes' vaak noodzakelijk zijn om problemen te kunnen benoemen. We willen uit die vakjes omdat ze ons stigmatiseren maar het is even verstikkend om zonder identiteit te moeten leven. Blijkbaar zijn er nog altijd mensen die in crisissituaties als deze extra problemen hebben met de identiteit die holebi's en transgenders gebruiken om zich zichtbaar en weerbaar op te stellen. Het is een van de vormen van homofobie die je wel vaker tegenkomt bij mensen die zich best tolerant wensen op te stellen tegenover homoseksualiteit. Tot het te concreet of te confronterend wordt.

Owen Jones_Sky News_0001.jpg

De wel zeer verregaande vrijheid in de VS om wapens te bezitten en te bedienen heeft zeker te maken met dit drama. Maar laten we dit even terzijde laten en inzoemen op de specifieke aspecten ervan.

Homofobie, van IS tot de Verity Baptist Church

"This is what repressing your sexuality looks like" schreef iemand op Facebook. Het werd vrij snel duidelijk dat Omar Mateen - de dader die 49 mensen doodde en er 53 verwondde in de Pulse nightclub in Orlando - worstelde met zijn homoseksualiteit. Dat noemen we geinternaliseerde homofobie. De impliciete of expliciete boodschap dat homoseksualiteit iets afwijkends of zondigs is, zit in ieders hoofd. En dat kan escaleren. Mateen is herhaaldelijk gesignaleerd in de getroffen homobar waar hij veel dronk en soms agressief werd. Hij bleek ook aan de slag met dating apps voor homo's. Hij flirtte misschien wel met IS, maar hij had evengoed lid kunnen worden van een van de talrijke christelijke sektes in de VS waarvan een aantal het bloedbad enthousiast toejuichen. Zoals pastor Roger Jimenez van de Verity Baptist Church in Sacramento: "Weet je, ik denk dat Orlando een beetje veiliger is geworden. Meer nog. De tragedie is dat er niet meer doden vielen. Ik ben zelfs een beetje boos dat hij zijn werk niet heeft afgemaakt (...) Tragedie? Ik wou dat de regering hen voor een vuurpeloton plaatste en hun hersenen eruit liet vliegen”. De homofobie van IS en van de Verity Baptist Church lijken als twee druppels water op elkaar. "De rol van religie en (homo)seksualiteit in de aanslag in Orlando is dan ook vele malen complexer dan het beeld van een Moslimterrorist die het op (blanke) homo’s heeft gericht." schrijft Marco Derks.

Names_San Francisco Pride_2015_0001.jpgNamen van de Orlandoslachtoffers op de Pride in San Francisco

Latino's, met of zonder papieren

Een ander vakje bleef nogal onder de radar: de meeste bezoekers/slachtoffers waren Latino's. Het was immers Latino-avond. Allicht ook een aantal mensen zonder papieren. Mannen, vrouwen, homo's, hetero's, bi's... vakjes genoeg daar in de Pulse. Ook hier moet op ingezoemd worden, vindt Christof Bex (Cristóbal Díaz). Op de website van Merhaba: "Het hele event heeft voor mij pijnlijk duidelijk gemaakt dat je, als persoon van kleur, je altijd moet bewijzen ten aanzien van het dominante discours. Je moet je altijd bewijzen dat jouw visie ook waardevol is en in beschouwing genomen moet worden. Zelfs wanneer een gebeurtenis voornamelijk personen van kleur treft, moet jij je nog bewijzen dat jouw stem relevant is. Deze dominante witte stemmen werken zo onderdrukkend."

De imam en de rabbijn krijgen ook hun hokje

Rabbijn Aaron Malinsky - in 2006 op de SP.A-lijst voor de gemeenteraadsverkiezingen en ooit kandidaat in De Slimste Mens - en imam Brahim Laytouss waren kort na de aanslag te gast in De Afspraak, de talkshow die elke weekdag op Canvas wordt uitgezonden. Ze werden aan de tand gevoeld over hoe dat nu eigenlijk zit met de acceptatie van homoseksualiteit in hun gemeenschap. Ook aan tafel zaten dolfijnenkenner Chris Dusauchoit en Ruslandkenner Lien Verpoest. Terwijl de twee laatsten als 'experts' werden opgevoerd werden de imam en de rabbijn duidelijk op de rooster gelegd. Het moest nu maar eens voor eens en altijd duidelijk worden gemaakt dat het maar eens gedaan moet zijn met al die homofobie. Je kan het gesprek hier bekijken.

De Afspraak_Rabbijn_Imam_0001.jpg

"Gezondigd uit Onwetendheid"

We kregen een beeld van twee religieuze leiders die worstelen met het bestaan van holebi's. Er moest persé 'aangetoond' worden dat de imam en de rabijn homofoob zijn of minstens geen greep hebben op de homofobie in hun gemeenschap. Terwijl dat voor Laytouss alvast niet evident is en dat hij er binnen zijn eigen gemeenschap moeite voor doet om het bespreekbaar te maken. De manier waarop Laytouss in De Afspraak werd opgevoerd (naast een rabbijn die dacht dat hij in een reclamespotje voor Israël zat en die geen enkele moeite deed om zich in het onderwerp in te leven) doet hem dus geen enkele eer aan. De rabbijn zal zich achteraf grondig verontschuldigen in een open brief die gepubliceerd werd door Gazet Van Antwerpen: "Ten eerste aan de officiële joodse instanties die ik – ik herhaal het voor de zoveelste keer - niet vertegenwoordig. Men vraagt mij in het programma gewoon mijn mening als privépersoon die – ja, inderdaad – orthodox-joods vroom is en rabbinaal van opleiding. (...) En ten tweede bied ik mijn excuses aan de mensen van de holebi- en transgemeenschappen. Ik ken daar weinig mensen, want je vraagt gewoon niet aan iemand wat zijn geaardheid is als hij of zij dat niet vermeldt. Maar in de eerste groep heb ik wel kennissen en zelfs redelijk veel, ook op hogere niveaus van de maatschappij en ja, ook joden. Ik heb die mensen uit de homogemeenschap geschoffeerd en de dierbare vriendschap met meerderen van hen op de helling gezet. Die grote schade zal ik proberen in te halen, omdat ik heb gezondigd uit onwetendheid. Ik heb trouwens de eerste stappen dankzij trouwe vrienden reeds ondernomen, maar het is een werk van lange adem. Brokken maken gaat nu eenmaal sneller dan ze weer aan elkaar te lijmen."

Orlando_candles_0001.jpg

Religieuze leiders zoals Brahim Laytouss zijn de oplossing, niet het probleem

Had de redactie van De Afspraak echt niemand anders kunnen vinden? Iemand die een positieve boodschap kon brengen? Maar blijkbaar was dat niet de bedoeling. En dat merken we ook als we zien hoe Brahim Laytouss werd aangepakt. Het Belgische tijdschrift Knack noemde hem ooit de op veertien na invloedrijkste allochtoon van België, mede omdat hij ook taboes binnen de moslimgemeenschap bespreekbaar wil maken. Hij nam stelling tegen onder meer homohaat en vrouwenbesnijdenis. Hij heeft wèl wat te vertellen maar het is hem gewoon niet gevraagd door Bart Schols. Toen er in 2012 flink wat media-aandacht was voor homofoob geweld en daarbij moslimjongeren in beeld kwamen werd Laytouss herhaaldelijk om zijn mening gevraagd. Hij was daar toen zeer duidelijk in en stelde dat imams hierover niet langer mogen zwijgen: "De opinie van de islam over homoseksualiteit is bekend", verklaarde Laytouss: "Een relatie tussen man en vrouw is de ideale situatie. Maar het gaat hier niet om de opinie van de islam, het gaat om de manier over hoe wij daarmee omgaan. We leven in een maatschappij waarin homoseksualiteit aanvaard is. Dus moet die enge visie op homoseksualiteit als iets dat 'verboden' is, verdwijnen."

Photo of Arab men in drag has become a symbol of solidarity with the Orlando shooting victims.jpgDeze foto van Eman Ali ging viraal in de VS, als uiting van solidariteit met de slachtoffers in Orlando.

 

"Zoals wij soms het slachtoffer zijn van racisme, zijn zij slachtoffer zijn van homohaat."

Na een vrijdagpreek over homoseksualiteit verklaarde Laytouss aan de pers: "Sommige mensen kwamen me vragen wat ik precies bedoelde. Ik heb hen uitgelegd dat wij alle vormen van geweld sterk veroordelen, en dat homo's mensen zijn zoals ons. Ik heb hen verteld dat, net zoals wij soms het slachtoffer zijn van racisme, zij slachtoffer zijn van homohaat. Die mensen hebben zelf de keuze gemaakt om zo'n relatie aan te gaan en in een democratie hebben zij het recht om die keuze te maken. Het kan niet door de beugel om daarop met geweld te reageren. Jongeren zijn fout als ze denken dat ze zo iets goeds doen voor de islam." Naar aanleiding van een homofoob incident in de Gentse Rabotwijk in de zomer van 2016 bevestigde hij dit standpunt in De Standaard: "Ik kan alleen maar mijn standpunt hierover herhalen: sommige moslims vinden homo’s niet normaal. Ik vind dat heel spijtig en spreek hen daarin tegen. Ze baseren zich op gefragmenteerd bewijs uit enkele geloofsteksten, maar dat zijn geen authentieke uitspraken." Zijn invloed op het conflict in Gent zorgde ervoor dat de lokale imams in gesprek gingen met het geviseerde homokoppel: "Kristoff en Tristan kregen gisteren een Turkse buurtbewoner op bezoek. De man zit in het bestuur van de Turkse moskee. Hij heeft veel gezag in de buurt en keurt het gedrag helemaal niet goed. Zo zijn er trouwens nog mensen binnen de Turkse gemeenschap die vinden dat dit niet kan." Schreef Het Laatste Nieuws op 22 augustus.

Hasselt_Wat zou je doen_0001.jpgDe vraag van één miljoen

Men had dus Laytouss kunnen vragen hoe hij er intussen over denkt. Maar dat deed men niet. In plaats daarvan toverde presentator Bart Schols een konijn uit zijn hoed. Aan de rabbijn en de imam werd gevraagd hoe ze zouden reageren als hun zoon homo zou zijn. De redactie had die vraag opgepikt uit een in Hasselt opgenomen filmpje dat eerder nogal wat ophef had veroorzaakt omdat een aantal jongeren daarop krasse homofobe antwoorden hadden gegeven. De vraag werd in de studio enkel aan de rabbijn en de imam voorgelegd. De rest van het panel zit er op te kijken alsof ze de wijsheid in pacht hebben, terwijl dit nu net een vraag is die iedere ouder overvalt. Waarom is het aan de andere gasten niet gevraagd? Dat gebeurde niet, terwijl het programma de gewoonte heeft om alle aanwezigen mee te laten keuvelen over de onderwerpen die aan bod komen. Blijkbaar moeten we voetstoots aannemen dat de andere gasten dat fantastisch vinden, een homoseksuele zoon. Had Schols de vraag ook aan de andere studiogasten gesteld dan hadden we een open gesprek gekregen over homofobie en hoe je daarmee omgaat. Maar dat was duidelijk niet de bedoeling. Terwijl de rabbijn de vraag ontweek, antwoordde Laytouss: "Hij blijft je zoon en je moet een luisterend oor zijn." Een antwoord waar menig Vlaamse huisvader op zo'n korte tijd niet zou aan toe komen.

Verdriet_0001.jpg"Zo ontmijn je conflicten niet"

Zal de vraag wat U zou doen mocht U zoon homo zijn de rest van de media aansteken? Zal men het vanaf nu aan iedereen vragen? Aan koningin Mathilde? Marc Wilmots? Fernand Huts?  Koen Raeymaekers reageerde op Facebook: "Ik zat tijdens het bekijken van dat interview vooral met de gedachte: 'nee, dit is verkeerd. Zo pak je dit niet aan, zo ontmijn je conflicten niet, zo werk je ze nog in de hand.' Als je gaat bijten in de hand die - al is het erg weigerachtig - je wordt toegestoken, neem die dan in godsnaam aan en verneder die mensen niet in het volle zicht van hun achterban. Hiermee maak je de kloof enkel groter." Schrijfster en filmmaakster Saddie Choua verwees naar een artikel dat ze eerder schreef: "En zo tekent zich volgende vicieuze cirkel af. Het was het cliché van de ‘homofobe allochtoon’ dat ten grondslag lag aan de vraag van de journalist. En dus aan (de enscenering van) de rel. Rel die op haar beurt weer het cliché versterkt. Dit geeft te denken over de rol van de media in onze samenleving. Als zij niet in staat (of bereid) zijn kritisch om te gaan met bestaande clichés; als zij ervoor kiezen om – onder het mom van “wij geven de feiten weer, niets dan de feiten” (hoewel deze geconstrueerd zijn) – steeds weer de heersende clichés te verspreiden; als zij niet bewust eens een andere dan de dominante voorstelling van zaken willen tonen… dan spelen zij absoluut niet de ‘neutrale’ rol waarop ze zich beroepen (“wij brengen gewoon de feiten”), maar sleuren ze integendeel actief onze samenleving steeds verder mee in een neerwaartse spiraal van simplisme, racisme, polarisatie en uiteindelijk, wellicht, geweld."

18:13 | Permalink |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.