Holebiplus

cet article en français

Op het langverwachte 'Borgerhoudt van Iedereen feest op 1 mei mocht ik het woord nemen om twee belangrijke evenementen voor holebi's en transgenders aan te kondigen.

Het feest kwam er als reactie op het voornemen van het  extreem-rechtse NSA om op 1 mei in Borgerhout te komen betogen. Het NSA kreeg aanvankelijk toelating van de burgemeester maar na fel protest is de toelating dan toch ingetrokken. De buurtbewoners besloten om een solidariteitsfeest te organiseren. Het was zéér geslaagd: optredens, kinderanimatie, een geefkeuken en... een speakers corner.

Het was best spannend: op de pui van het districtshuis van Borgerhout, voor een publiek van buurtbewoners, politici en activisten.  Ik was één van de sprekers, tussen Keltoum Belorf (De Wereld Morgen),  Mohamed Ben Haddou (buurtbewoner), Jan Blommaert (mijn favoriete prof) en Farid Baghouri (Syndicalist ABVV Chemie).  Ik voelde mij best thuis in dat gezelschap. De strijd voor holebi- en transgenderrechten is een sociale strijd, net zoals de strijd tegen racisme en de strijd tegen de discriminatie tussen arbeiders en bedienden.

Klik hier voor foto's van het feest.

Lees hier de andere toespraken.

Toen ik op de Algemene Vergadering van çavaria vroeg wat het standpunt is van de koepelorganisatie over hoofddoeken en regenboog-t-shirts bij loketbediendes en andere ambtenaren kreeg ik als antwoord dat men nog niet echt had nagedacht hoe men het begrip 'neutraliteit' moest invullen. Dus begon ik erover na te denken. Altijd bereid om een helpende hand uit te steken nietwaar?

Ik las een aantal reacties op de omstreden quote van Bart De Wever nog eens opnieuw. Een van de weinige waar ik echt van opkeek was die van Sven  Pichal, die als radio- en TV-homo naar zijn mening werd gevraagd. Hij ligt er niet wakker van, liet hij weten in Het Nieuwsblad van 4 februari: "Ik heb het gevoel dat Bart De Wever als werkgever spreekt en dat hij met zijn verbod op regenboogshirts de lijn doortrekt van het vorige stadsbestuur. Ik begrijp de commotie niet helemaal: voor mij is dit geen homohaat, maar een storm in een glas water." Waar maken jullie je druk over? schijnt Sven ons te willen zeggen: "Toen ik aangesloten was bij Enig Verschil had ik daarvan wel een t-shirt. Maar eigenlijk heb ik het alleen gedragen om te schilderen."

Werkgevers als goede voorbeeld?

Het was inderdaad de vorige coalitie van Patrick Janssens die het hoofddoekenverbod aan de Antwerpse loketten heeft ingevoerd. Zijn partij, de SP.A, is daar intussen al op teruggekomen en wil dat verbod liefst opnieuw afschaffen. In Gent is de kans groot dat het hoofddoekenverbod sneuvelt.  Bovendien is het toch wel heel gevaarlijk om openbare diensten het voorbeeld van de 'werkgevers' voor te houden. Voor hen gaat het maken van winst voor op emancipatie en gelijkheid.  Dat bleek duidelijk toen de Hema een verkoopster ontsloeg omdat ze weigerde haar hoofddoek af te doen bij het werk.  Joyce Van Op den Bosch (foto) uit Genk kreeg de steun van  het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding (CGKR):  "We zijn niet over één nacht ijs gegaan. We hebben verschillende keren met het bedrijf aan tafel gezeten om oplossingen te zoeken, maar dat bleek niet mogelijk te zijn. Daarom hebben we, na overleg met de vakbond en met toelating van het slachtoffer, deze stap gedaan", zegt Jozef De Witte, directeur van het CGKR.  Mensen die het CGKR kennen zullen je bevestigen dat ze daar niet zo maar naar de rechter stappen. Is het dat soort 'werkgevers' dat Sven voor ogen had toen hij zijn commentaar gaf in het Nieuwsblad? De arbeidsrechtbank van Tongeren gaf Joyce gelijk en kende haar een schadevergoeding toe van 9.351 euro. Hema ging niet in beroep. Daarmee heeft Joyce haar job niet terug, maar de rechter maakt wel duidelijk dat een bedrijf dit zomaar niet kan.

Bart De Wever en anderen zwaaien graag met het begrip 'neutraliteit' als het over personeel van de openbare diensten gaat. Laten we daarover eens een boompje opzetten.

Twee soorten neutraliteit 

Je kan het begrip neutraliteit op twee manieren invullen. 

Exclusieve neutraliteit: je sluit zoveel mogelijk uit. Het dragen van een uniform zoals bij politie of verpleging is de ultieme vorm.  Deze cultuur was zeer zichtbaar tot einde jaren 1960, ook in het openbare leven.  Iedereen had ongeveer dezelfde haarsnit (naargelang je man of vrouw was), droeg kledij van min of meer dezelfde dominante kleur. Mannen droegen een broek, vrouwen een rok. Het t-shirt had zijn intrede nog niet gedaan, evenmin als de minirok of de jeansbroek. 

Inclusieve, dynamische neutraliteit: je sluit in principe niet uit.  Alles wat bij manier van spreken te zien is in de lokettenzaal mag ook achter het loket. Je integreert de veelkleurigheid en de multiculturaliteit  zoals je die in het straatbeeld ziet in het overheidsbeleid.  Er blijven evidente beperkingen, zoals geen publiciteit op de kleding.  De publieke dienstverlening probeert zoveel mogelijk mensen het gevoel te geven dat ze erbij horen.  De overheid kan hier een voorbeeldfunctie vervullen, zoals bij deze agenten in Canada (rechts op de foto)  en Groot Brittannië.

Lokettendebat  in Antwerpen

Het lokettendebat in Antwerpen ging in beginsel enkel over het dragen van de hoofddoek. Bart De Wever voegde daar in De Standaard van 2 februari 2013 aan toe: "Ik wil ook niet dat iemand met een regenboog-t-shirt achter het loket zit".  De Wever koos zelf voor het beeld van het t-shirt. Een beeld dat niet echt relevant is. Er is terecht op gewezen dat holebi's niet staan aan te schuiven om met zo'n kledingstuk aan een loket te gaan zitten. Veel relevanter is het uiterlijk en het gedrag ('de maniertjes') die sommige mannen en vrouwen vertonen en dat bij mannen als 'verwijfd' geboekstaafd staat. Herinner je de discussie over Falko.  De discussie over gender dus. "Je kan het aan mij niet zien, ik ben niet zo'n tante trien" scandeerden de manifestanten spottend en uitdagend naar de toeschouwers op de eerste 'homobetoging' op 5 mei 1979 in Antwerpen.

Dat genderdoorbrekend gedrag wordt door De Wever niet genoemd, maar we mogen aannemen dat hij er impliciet naar verwijst als hij in het interview zegt: "Omdat een homoseksueel via een dergelijke symboliek duidelijk maakt dat hij of zij die obediëntie is toegedaan. En andere mensen herkennen dat." Hij voegt er niet aan toe dat die mensen daar afwijzend tegenover staan maar hij suggereert het wel. 

De trouwring  van Gwendolyn

Niet alles wat we bij een loketbediende zien is verboden. Het dragen van een trouwring bijvoorbeeld.  In het Nieuwsblad vroeg Gwendolyn Rutten van Open VLD zich af "of haar trouwring nog wel neutraal was."Een terechte opmerking. Het huwelijk is geen neutrale instelling en vaak omstreden. De meeste gevallen van seksueel misbruik gebeuren in een gezinscontext. Dat kan mensen tegen de borst stuiten. De wet op de schijnhuwelijken is snoeihard. Heel wat mensen werd verboden om te trouwen met een buitenlandse partner omdat men deze  - al dan niet terecht - van bedrieglijke drijfveren verdacht. De helft Belgische kinderen wordt geboren buiten het huwelijk. Een aantal mensen zal zich dus storen aan het uiterlijke kenteken bij uitstek van het huwelijk. Dat is echter niet de zorg van De Wever of van andere voorstanders van een hoofddoek- of t-shirtverbod.

Hier zien we dat het verbod zich beperkt tot een aantal (vestimentaire of andere) uitingen en dat die uitingen (voorlopig?) van minderheden komen: moslims, transgenders en homoseksuelen.  Wie er voor kiest om uiterlijke kenmerken zichtbaar te maken in het kader van een functie als loketbediende staat onder druk.  "Een klant bij de stad Antwerpen heeft er geen boodschap aan te weten dat de loketbeambte een homoseksuele islamiet is die voor Vlaams Belang stemt" zegt De Wever nog. Hij gaat hier duidelijk in overdrive en stapelt een aantal kenmerken op elkaar. De vraag die bij de lezer opkomt zou kunnen zijn: als de klant er geen boodschap aan heeft, waarom moeten die kenmerken dan verborgen blijven?  En waarom zit de trouwring niet in het lijstje dat De Wever opsomt?

Als ambtenaren niet mogen discrimineren, waarom worden ze dan zelf gediscrimineerd?

Opvallend is ook dat voorstanders van een hoofddoekenverbod aan het loket nooit spreken over discriminerend gedrag waaraan de loketbediende zich eventueel zou kunnen schuldig maken.  Nochtans zijn in de  steden zowel moslims als holebi's en transgenders duidelijk zichtbaar in het publieke leven. We weten ook dat bij de bevolking fenomenen als  racisme, homo/transfobie en seksisme aanwezig zijn.  Loketbedienden zijn blijkbaar voorbeeldig in het naleven van de neutraliteit want er zijn hierover geen klachten bekend. Dat is op zich een hele geruststelling en maakt de vraag waarom de loketbedienden zelf aan discriminerende beperkingen onderworpen worden nog relevanter. 

Laten we het regenboog-t-shirt even buiten beschouwing en concentreren we ons op de groepen die mogelijks herkenbaar aan een loket kunnen zitten: de moslim(a), de transgender en de holebi.  

De hoofddoek en het slappe handje 

Sommige moslima's willen graag mét hoofddoek aan het loket zitten, van sommige homo's en lesbiennes kan je vanop tien meter van het loket zien dat ze tot deze ‘obediëntie’ behoren.  We weten dat tegenover beide groepen weerstand bestaat. Zowel de hoofddoek als het 'afwijkend' gedrag van sommige mannen en vrouwen wordt veronderstelt negatieve gevoelens op te roepen bij het publiek.  Ik laat in het midden hoe relevant die negatieve gevoelens zijn. Ze zijn er gewoon. 

Holebi’s en transgenders samen met de hoofddoek terug in de kast?

Je hebt van die slimme mensen die volgende opmerking maken: "Een hoofddoek dragen, daar kies je voor. Holebi zijn, daar kies je duidelijk niet voor. Je kan beide groepen dus niet zo maar over één kam scheren."    Kunnen we iets doen met die opmerking? Om te beginnen is het even pijnlijk gediscrimineerd te worden omwille van iets waar je zelf voor kiest.  Je zou kunnen zeggen dat als je er voor kiest om als holebi ‘op te vallen’ je daar ook niet mag worden op aangesproken. Discriminatie omwille van het uiten van je seksuele voorkeur of gender kan niet. Maar dat wisten we eigenlijk al lang. En als je er willens nillens toch voor kiest om aan het loket  een hoofddoek te dragen als moslima? Mag je daar dan wel op worden aangesproken? Volgens sommigen wel. Je kan er immers voor kiezen om je hoofddoek thuis in de kast  te laten. Je kan niemand een job als loketbediende ontzeggen als hij/zij kenmerken van de homoseksuele obediëntie vertoont. Maar kan je dat wèl als je de vrije keuze hebt, zoals bij het dragen van een hoofddoek? 

Neutraliteit = heteronormativiteit? 

Hier komen we op een belangrijk punt: de fundamentele gelijkheid van mensen.  Iedereen die de democratie ter harte neemt zal - hoe atheïstisch hij/zij ook moge zijn - het recht op vrije godsdienstbeleving en het uiten daarvan verdedigen.  Op dat niveau is er geen enkel verschil met het recht om je seksuele geaardheid te uiten binnen eenzelfde context.  Voor je het weet krijg je ook als homo immers de 'goede raad' om wat minder op te vallen, enkel in het weekend make-up te gebruiken en bepaalde bloesjes in de kast te laten.  Mannen horen zich toch ook neutraal (lees: mannelijk) te gedragen? Dat is toch niet zo moeilijk?  Lesbiennes kunnen toch even gemakkelijk een rok en bloes aandoen in plaats van die eeuwige tuinbroek? We weten toch hoe er elk jaar opnieuw gereageerd wordt op dat (nog veel uitgesprokener) extravagante gedrag op de pride?  Is dat echt zoveel gevraagd om zich wat in te houden om zo beter geaccepteerd te worden? Zo wordt het vasthouden aan neutraliteit heel snel het opleggen van heteronormativiteit. Het mechanisme is in wezen hetzelfde als bij het hoofddoekenverbod.  Niet enkel de hoofddoek moet in de kast blijven, ook alle uitingen van gender en homo- identiteit. Wie voor een exclusieve vorm van neutraliteit pleit moet immers consequent zijn. 

Overheid moet goede voorbeeld geven

We begeven ons op een zéér hellend vlak, dat is duidelijk.  Een kwalijk neveneffect van deze politiek is dat de drempel om zich agressief te gedragen tegen holebi's en transgenders verlaagd wordt. De overheid geeft immers het slechte voorbeeld in het afwijzen ervan. Als de overheid uitdrukkelijk zegt dat openlijke holebi's en moslima's niet mogen achter het loket  geeft ze daarbij het signaal dat daar iets fout mee is, in tegenstelling met het dragen van een trouwring.  Voor minder stabiele personen een aanmoediging om op plaatsen waar holebi’s, transgenders en moslims  wel zichtbaar zijn die afwijzing op een agressieve manier te uiten. We leven immers in een maatschappij waar geweld een realiteit is: homo- en transfoob geweld door het publiek, islamofoob geweld door de politiediensten. Lees maar eens wat Nordine Saidi overkwam.

De 'bevrijde' homo en de 'onderdrukte' moslima 

Sommigen zien een ander onderscheid in het debat tussen hoofddoeken van moslima's en het genderoverschrijdend gedrag van holebi’s en transgenders. Voor holebi’s en transgenders wordt het uiten van de levensstijl als een vorm van bevrijding gezien.  Moslima's daarentegen worden onderdrukt. Zichtbaar afwijkend gendergedrag zou een teken van bevrijding zijn, zichtbaar ‘moslimgedrag’ zou een teken van onderdrukking zijn.  "De hoofddoek is immers het symbool bij uitstek van de minderwaardige positie van de vrouw binnen de islam. Het Vlaams Belang dient een voorstel in om hoofddoek te verbieden in Antwerpse gemeenteraad en districtsraden" schreef Anke Vandermeersch (foto).  Ook professor Etienne  Vermeersch - die niet verdacht kan worden van VB-sympathie - blijft daarop hameren.  Hij wordt daarin tegengesproken door moslima's en het is een debat waarvan het einde nog niet in zicht is.   

Respect voor verschillende visies

Eén van die moslima's is Nadia Fadil. In een interview met De Morgen zegt ze: “Betekent progressief zijn dat je wil dat iedereen hetzelfde progressieve gedachtegoed gaat overnemen? Een soort progressief imperialisme? Een bepaalde westerse elite is er blijkbaar nog altijd van overtuigd dat we naar een soort eindpunt in de geschiedenis gaan. Dat er een universele manier bestaat om mens te zijn, en dat het maar een kwestie van tijd is voor iedereen die hogere vorm van ontwikkeling zal bereiken. Ik denk dat dat niet zo is. Ik denk dat er zeer uiteenlopende visies bestaan over wat emancipatie is. En dat Vlaanderen, en bij uitbreiding heel Europa, dat pluralisme maar beter kan omarmen.”  Vanuit de LHBT-beweging kunnen we enkel bevestigen dat er uiteenlopende opvattingen zijn over emancipatie van holebi’s en transgenders.  Denk maar aan hoe moslims die holebi zijn met hun geaardheid omgaan. 

Drie redenen om een hoofddoek te dragen 

In een reactie van de Vooruitgroep op Etienne Vermeersch wordt een onderzoek geciteerd naar de betekenis die moslima's geven aan het dragen van de hoofddoek. 

In 1994 deden de sociologen Françoise Gaspard en Fahad Khosrokhavar onderzoek naar de betekenis die moslima’s geven aan het dragen van de hoofddoek. Hun onderzoeksinteresse was gewekt door de toenemende aanwezigheid van de hoofddoek op Franse scholen, en specifiek door drie moslimmeisjes die werden geschorst van een school in Creil in Noord Frankrijk in september 1989. De onrust van hogerhand over de vereenzelfbaarheid met republikeinse waarden kreeg een startschot. Zelfs koning Hassan van Marokko zou interveniëren. Dit zou leiden tot het boek “Le Foulard et la République” in 1995.  De onderzoekers kwamen tot de conclusie dat de hoofddoekdraagsters onder te verdelen zijn in drie groepen die verschillende redenen hebben om de hoofddoek te dragen. Belangrijk is dat geen van de groepen beantwoordt aan het beeld van de hulpeloze moslima die gedwongen wordt door de gemeenschap en door ouders die vastklitten aan hun geloof en tradities, noch aan een essentiële karakteristiek van moslims die hen weerhouden om aan deze samenleving te participeren. 

De eerste groep die de onderzoekers aantreffen, zijn vrouwen uit volgmigratie van de jaren ’60. De hoofddoek staat voor hen voor een religieus maar ook ‘etnisch’ symbool die hun identiteit markeert. Deze zijn een kleine minderheid.  
De tweede groep is een groep die druk ervaart vanuit de gemeenschap of familie, en de hoofddoek gebruikt als negotiatiemiddel om studies verder te zetten of werk te vinden. Eens hun studies zijn afgelopen, geven velen van hen aan de hoofddoek niet langer te zullen dragen. De groep werd 'de lakse dragers' genoemd. 
De derde groep kiest ervoor de hoofddoek te dragen als identiteitsmarker, los van het feit of hun moeder de hoofddoek draagt of er zelfs negatief tegenover staat. Het gaat vooral om adolescenten die goed opgeleid zijn en contact hebben met moslimorganisaties. De doelstelling is een erkenning van hun identiteit in de maatschappij en publieke sfeer, wat het dragen van de hoofddoek 'een politiek statement' maakt. Het gaat dus niet om onderwerping, zoals de exegetische lezing klinkt, maar als een middel om de maatschappelijke onderdrukking en ontkenning tegen te gaan. De hoofddoek geeft hen de legitimiteit die hen moreel wordt ontkend in de maatschappij en zelfs in hun eigen gemeenschap. Ze zien zichzelf als deel van de Franse politieke gemeenschap met een dubbelidentiteit van 'moslim-Frans'.   

Schending van de neutraliteit door weigerambtenaren 

Zijn alle ambtenaren zo stipt en neutraal in hun handelen? Op 15 januari 2013 steunde Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) het ontslag van de Engelse weigerambtenaar Lillian Ladele (foto). Zij was in 2007 door de Londense deelgemeente Islington ontslagen omdat zij als christen weigerde om homoseksuele relaties te registreren.   Daarna is ze in Groot-Brittannië aanvankelijk door de rechter in het gelijk gesteld, maar in hoger beroep haalde ze alsnog bakzeil.  Voor zover bekend droeg deze dame geen uiterlijke kenmerken van haar religie. COC Nederland greep de uitspraak aan om in Nederland definitief  een einde te maken aan het fenomeen weigerambtenaar.  
 
Dit is van een heel andere orde dan het dragen van een hoofddoek. Hier doet een ambtenaar gewoon haar job niet. Dat zou overeenkomen met een (denkbeeldige) situatie van een moslima die weigert een homo aan het loket te helpen omwille van zijn seksuele geaardheid.  Dergelijke schendingen van de neutraliteit zijn ons in België niet bekend en dat is maar goed ook.  Een ambtenaar die van plan is om - wegens racistische, seksistische of homofobe redenen - te weigeren iemand te bedienen hoeft daarbij trouwens geen uiterlijke kenmerken zoals een hoofddoek of een regenboog-t-shirt te dragen.  Neutraliteit kan op elk moment door eender wie geschonden worden, welke outfit hij/zij op dat moment ook draagt.  Het idee opperen dat mensen niet in staat of bereid zijn om neutraal te handelen als ze een hoofddoek dragen is de wereld op zijn kop zetten. Een homofobe moslima hoeft geen hoofddoek op haar hoofd om als ambtenaar iemand slecht te helpen aan het loket.  Een sympathisant van het Vlaams Belang heeft evenmin een speldje van zijn partij op zijn jas nodig om zich racistisch te gedragen tegenover een Marokkaan die een inlichting komt vragen. 

Su-per-di-ver-si-teit 

Een nieuwe samenleving vraagt om nieuwe samenlevingsvormen en –regels. Superdiversiteit beschrijft als concept die nieuwe migratie die zich vanaf de jaren 90 in ongeveer alle Europese steden voltrokken heeft en de samenstelling van alle landen grondig veranderd heeft. Die superdiversiteit kleurt niet alleen de grootsteden, ze kleurt België. Op het Belgisch grondgebied leven in totaal mensen uit 194 verschillende landen. België is dus niet te verwarren met een homogene natie, waar ook enkele migranten aanwezig zijn. Terwijl in de media gefocust werd op die ‘oude migratie’ en de nood tot (her)homogenisering om de natie te redden, onderging onze samenleving diepgaande en structurele veranderingen. Superdiversiteit is in België de norm geworden. Van homogeniteit is al lang geen sprake meer. Ook de grotere zichtbaarheid van holebi's en transgenders draagt bij tot die superdiversiteit.  Als we willen dat het doorbreken van de heteronormativiteit geen dode letter blijft zal men deze zichtbaar moeten maken.  De overheid heeft hier een voorbeeldfunctie te vervullen. 

De LHBT-beweging heeft er alle belang bij om voor de inclusieve neutraliteit te kiezen. België is een smeltkroes. Dat zie je op straat en dat zie je ook op de jaarlijkse pride.  Een onderscheid maken tussen wat mensen mogen dragen in de lokettenzaal (als klant) en achter het loket (als ambtenaar) staat haaks op dit nieuwe maatschappijbeeld. Nostalgie naar de jaren '50 mag niet de norm zijn. 

Maandag is het precies één jaar geleden dat Ihsane Jarfi werd vermoord.

Sedert de 'officiële' start van het debat over homo- en transfobe agressie  in juni 2011 (een facebooknotitie over het geweld tegen Bart in Brussel)  is er al veel over gediscussieerd. Na de moord op Ihsane Jarfi (22 april 2012, bijna een jaar na de eerste commotie) werden vertegenwoordig(st)ers van de LHBT-beweging ontvangen door de regering. Het mag cynisch klinken maar de moordenaars hadden geen betere datum kunnen prikken: Di Rupo kon het zich niet permitteren om op de pride van 12 mei 2012  te flaneren zonder tenminste een aantal beloftes te doen. De jaarlijkse pride blijft dus hét drukkingsmiddel bij uitstek. Ook op Vlaams niveau werden initiatieven aangekondigd. Lokale centra en actiegroepen hielden de zaak warm door te reageren op nieuwe incidenten (Brussel, Aalst, Gent...)

Klik hier voor recente informatie over het congres en om je in te schrijven.

Het plan

Op 31 januari 2013 pakte de regering uit met het plan Milquet. Er staat heel wat in en het is nu zien wat er van gaat komen. Intussen werd het tweede deel van het plan aangekondigd. Dat zou bekend gemaakt worden op 17 mei, op de vooravond van de pride. De volledige tekst van deel 1 vind je hier.

Het congres

De LHBT-beweging werd totnogtoe weinig betrokken bij het debat. Enkel de top van de beweging werkte mee aan het opstellen van een federaal actieplan (het plan Miquet). Honderden mensen ventileerden hun onrust en hun bezorgdheid via facebook en andere kanalen maar kwamen er niet toe om er op een georganiseerde manier mee bezig te zijn. Die kans krijgen ze nu. Koepelorganisatie çavaria nam het initiatiet tot een congres over homo- en transfobe agressie dat zal plaatshebben op zaterdag 29 juni te Brussel.

Çavaria roept organisaties en (ervarings)deskundigen nu op om voorstellen in te dienen voor werkwinkels: "De voorkeur gaat uit naar werkwinkels die handelen over onveiligheidsgevoelens en weerbaarheid, over pestgedrag, zowel op school als op het werk, over de rol van traditionele en sociale media en over de verbanden met andere vormen van uitsluiting en geweld zoals seksisme en racisme. We vragen ook om aandacht te hebben voor de Brusselse realiteit."

Homofobe en transfobe agressie wordt met een hele rij fenomenen in verband gebracht: onderwijs, tewerkstelling, homofobie, machogedrag, sociaal-economische achterstelling, racisme, religie... Dat vraagt om een grondig en breed debat.  Vergeten we ook niet de uitgesproken racistische reacties die in de beweging geuit worden. Uiteraard moet het federale beleid ook aan bod komen. De inhoud ervan kan voorlopig worden geëvalueerd. De dag het congres zal ook het tweede deel van het plan Milquet reeds bekend zijn.

21 Boeiende (ervarings)deskundigen

Çavaria doet een oproep tot het aanleveren van voorstellen voor workshops. Hieronder vind je mijn suggesties. Ik heb ze gerangschikt volgens thema: solidariteit, werkvloer, jongeren, onderzoek en geweld. Jij kan mee de samenstelling en de inhoud van het congres bepalen. Vind je dat één of meerdere van deze mensen op het congres aan bod moeten komen? Laat het dan weten aan çavaria via deze link.

SOLIDARITEIT

Omar Nahas is socioloog en studeerde talen en culturen van het Midden-Oosten. Hij publiceerde over homoseksualiteit in de moslimwereld. Marcia Poelman, coördinator van de werkgroep interculturaliseren van Het Roze Huis vindt zijn werk zeer nuttig, zo zegt ze in Zizo: "Omar Nahas heeft een aantal boeken geschreven over homoskesualiteit in de Islam. Moslima's komen die boeken ontlenen bij Het Roze Huis, omdat ze willen weten hoe ze naastenliefde in de praktijk kunnen brengen hé! Omar is ook naar Het Roze Huis gekomen met een delegatie moskeegidsen. We hebben twee uur een goed gesprek gehad. Ze gaan naar huis met de blijvende gedachte dat homoseksualiteit een probleem vormt binnen de Islam, maar ze gaven ons allemaal vriendelijk een hand. Een van hen was van Servische afkomst. hij komt dus uit een oorlogscontext. We hebben gesproken over de vervolging van holebi's en transgenders tijdens de Tweede Wereldoorlog. Die kerel was daar echt van ontdaan, hij weet wat oorlog is. Er was één en al empathie. Ik spreek dan als lid van de homobeweging, niet als academicus. Ik ben op zoek naar zoveel mogelijk organisaties en individuen waarmee we kunnen samenwerken om vooruitgang te boeken. En die zijn er."
Wil je met Omar Nahas en Marcia Poelman verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Björn Pius is activist in Outrage! Zijn organisatie werd opgericht naar aanleiding van de homofobe en transfobe agressie in Brussel.  De voorbije twee jaar ontpopte hij zich tot een van de deskundigen terzake. Björn weet ook hoe belangrijk solidariteit is. Hij organiseerde mee solidariteitsacties met de strijd tegen de homofobe wetgeving in Rusland en voor de openstelling van het huwelijk in Frankrijk.
Wil je met Björn Pius verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Zohra Othman is  sedert 1 januari schepen van jeugdzaken in het districtsbestuur van Borgerhout.  Dat is geen geringe opgave: één op de vijf kinderen leeft er onder de armoedegrens.  In het bestuursakkoord staat: "Alle inwoners van Borgerhout hebben recht op gelijke kansen ongeacht geslacht, afkomst, leeftijd, handicap, seksuele voorkeur, socio-economische situatie… Het district wil gelijke kansen voor iedereen waarborgen en een beleid voeren dat rekening houdt met specifieke noden van mannen en vrouwen, senioren en jongeren, holebi’s, transgenders, personen met een handicap, inwoners van diverse afkomst, religie en cultuur …" Zohra Othman heeft als schepen een heel ander beeld gekregen van de jongeren dan in de media wordt opgehangen: "Deze jongeren weten heel goed welke de problemen zijn en zoeken ook op een positieve manier naar oplossingen."
Wil je met Zohra Othman verder praten op het congres? Klik dan hier en laat het weten.

Ali Salmi is onafhankelijke politicus en ex-schepen gelijke kansen in Mechelen. Hij won in 2011 de homofolieprijs voor initiatieven rond discriminatie van holebi's en transgenders. Tijdens de vorige legislatuur voerde hij een beleid waarin hij nadrukkelijk holebi's en transgenders zoveel mogelijk betrok. Een van de hoogtepunten was de actie op de grote markt waar de twee voetbalploegen in roze outfit voor een originele happening zorgden.
Wil je met Ali Salmi verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Naima Charkaoui is woordvoerster van het Minderhedenforum. Zij sprak zich meerdere malen uit tegen homofoob geweld en vindt dat de LHBT-beweging in de allochtonengemeenschap bondgenoten zijn. Ze deed een opmerkelijke tussenkomt tijdens het fluitconcert tegen homofoob geweld op de Antwerpse grote markt in 2011.
Wil je met Naima Charkaoui verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

WERKVLOER

Pascal De Bel is secretaris van BBTK-Antwerpen (de socialistische bediendenvakbond)  en begaan met de bespreekbaarheid van holebiseksualiteit en transgenders op de werkvloer. In de vakbond komen alle opinies, culturen en levensstijlen samen en hij maakt er een erezaak van om holebi's en transgenders daarin een plaats te geven. Hij gaat daarvoor inspiratie opdoen bij de collega's in Groot Brittanië. De BBTK organiseerde onlangs ook een vormingsdag over aids.
Wil je met Pascal De Bel verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

JONGEREN

Hassan Bensalah werkt voor Jeugdhuis Vision in Schaarbeek. De jongeren maakten er zelf een film over discriminatie. De film zorgde voor genamimeerde discussies. Hassan over dit project:  "Bij dit soort projecten is de afgelegde weg belangrijker dan het eindresultaat. In de loop van het productieproces kwam het tot botsingen, jongeren verlieten de groep en sommigen stapten zelfs op uit het jeugdhuis.  Sommige acteurs verloren hun zelfvertrouwen en anderen kropen misschien wel te diep in hun rol. Praten over homoseksualiteit veroorzaakte onbegrip. Maar onze doelstelling is duidelijk: we willen de jongeren burgerzin bijbrengen en hun kritische geest aanscherpen. We hebben deze deur kunnen openen."
Wil je met Hassan Bensalah verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Thibaut Delsemme van GrIS, de Groupe d'Intervention Scolaire, een project gericht op Franstalige scholen in Brussel en Wallonië. Bedoeling is homo- en biseksualiteit uit het verdomhoekje te halen en tegen homofobie te strijden. GrIS liet zich inspireren door een gelijknamige organisatie in Quebeq. Ze praten in scholen over hun eigen ervaringen als homo, lesbienne of bi.
Wil je met Thibaut Delsemme van GrIS verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Het concept van de De GSA Gay Straight Alliance)  is uniek: scholieren zetten zelf - met de hulp van de school - initiatieven op. Zoals de naam het zegt is het de bedoelling om een samenwerkingsverband te vormen met iedereen (homo, lesbisch, bi, trans, hetero) die iets aan de bespreekbaarheid van seksuele minderheden wil doen.  De GSA ontstond in de VS en heeft momenteel een zeer bloeiende werking in Nederland.
Wil je met iemand van de GSA verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Peter Droeshout is directeur van de Basisschool Sint-Martinus in Molenbeek. Hij organiseerde een project over seksuele geaardheid en genderidentiteit in zijn school en won daarmee de Çavaria Campaign Award 2012. Een modelproject om homoseksualiteit in scholen bespreekbaar te maken.
Wil je met Peter Droeshout verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

ONDERZOEK

Luk Groffy woont in Borgerhout en is sociaal werker. Hij kent als geen ander de polsslag van het grootste district van Antwerpen.  Zijn kinderen gaan naar een 'zwarte' concentratieschool in Borgerhout en hij zit samen met hun ouders in het oudercomité. Hij werkt als coördinator inburgering op het Kruispunt Migratie/integratie. Verder is hij bezig met armoede, uitsluiting, discriminatie, Latijns-Amerika en de inheemse volken daar.
Wil je met Luk Groffy verder praten op het congres? Klik dan hier en laat het weten.

Sophie Withaeckx is  medewerkster Rhea (Centrum Gender & Diversiteit VUB). Ze heeft een duidelijke visie op seksisme:  “Vanuit dit opzicht is het seksisme van mannen die zich op de laagste trede van de maatschappelijke ladder bevinden en dat zich uit in fluiten en beledigen, weliswaar irriterend en vernederend, het is tegelijkertijd ook het seksisme van machtelozen: hoe onwenselijk ook, de gevolgen voor de slachtoffers blijven nog redelijk binnen de perken. Anders ligt het bij het seksisme van mannen met macht, en dat zijn vooralsnog eerder witte mannen uit de middenklasse, mannen die beschikken over geld, invloed, en een sociaal netwerk dat hen de hand boven het hoofd houdt. Uit hoofde van hun positie slagen dergelijke mannen erin om ongestoord en jarenlang vrouwelijke werknemers te misbruiken en vernederen, vrouwen wiens klachten kunnen leiden tot hun materiële en sociale degradatie en die er bijgevolg liever het zwijgen toe doen.”
Wil je met Sophie Withaeckx verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Thierry Limpens is onderzoeker aan de KU Leuven en leerkracht in Brussel. Hij geeft les aan jongeren die het meest vatbaar zijn voor het plegen van homo/transfoob geweld. Hij is vakbondsafgevaardigde, lid van het Brussels Uitvoerend Bestuur en plaatsvervangend in het nationaal Uitvoerend Bestuur van  ACOD-Onderwijs.
Wil je met Thierry Limpens verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Alexis Dewaele is sociaal psycholoog. Zijn standpunt is dat De negatieve houding ten opzichte van homo's nog altijd wijdverspreid is en zich niet beperkt tot allochtonen.  "Door de toegenomen aandacht voor zaken als racisme, seksisme en homofobie zijn mensen zich er van bewust dat dit eigenlijk niet kan", zegt Dewaele. "Zeker hoogopgeleiden weten heel goed dat homofobie onaanvaardbaar is. De negatieve houding ten opzichte van homo's is nog altijd wijdverspreid. Het gebeurt alleen veel subtieler. (...) Bij mannen, jongeren, mensen die zeer religieus zijn, laagopgeleiden en kansarmen leeft dit sterker. Bij sommigen komen al die factoren bij elkaar, met als gevolg de perverse uitlatingen die we in de reportage hebben gezien. Maar laten we niet vergeten dat homonegativiteit er bij iedereen inzit, niet alleen bij moslims."
Wil je met Alexis Dewaele verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Sarah Bracke is sociologe. Ze onderzocht ondermeer het effect van politieke stromingen op het denken in de holebi- en transgenderwereld. Ze kwam tot de vaststelling dat daar een fenomeen opduikt dat ze 'homonationalisme' noemt. Ze legt ook het verband uit tussen  Islamofobie, seksime en homofobie. In een interview zegt ze: "Vrouwenrechten en holebi-emancipatie worden gesitueerd aan één kant van de breuklijn, namelijk aan de kant van 'het verlichte Westen', waar de emancipatiestrijd van vrouwen en holebi's al zou gestreden zijn. Aan de andere kant heb je dan de Arabische en islamitische wereld, en bij uitbreiding ook de migrantengemeenschappen die in België leven. Die worden gezien als 'achterop lopend' op die emancipatiestrijd. Vrouwen- en holebirechten worden tot deel gemaakt van een oorlogsverhaal en gebruikt om aan regio's zoals het Midden-Oosten, en aan etnische minderheden hier, zaken op te leggen."
Wil je met Sarah Bracke verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Wim Peumans is is antropoloog en dé expert in alles wat met homoseksualiteit en asiel te maken heeft.  Hij publiceerde hierover het boek Seks en stigma over grenzen heen - homoseksuele en lesbische migranten in Vlaanderen en Brussel naast tal van andere artikels en en bijdragen. Hij is bezig met een doctoraatsonderzoek naar holebi’s met een moslimachtergrond.  Hij kan je zeker bekoren met zijn kennis over de beleving van homoseksualiteit bij etnische minderheden.
Wil je met Wim Peumans verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

GELOOF

Wielie Elhorst is predikant en  auteur van de verklaring tegen homofoob geweld die in Nederland door een groot aantal kerken is ondertekend. Daarin staat ondermeer: "We denken niet in alle opzichten gelijk over homoseksualiteit, maar we zijn één in het geloof dat de mens geschapen is naar het beeld van God en kostbaar is in zijn ogen. Daarom moeten mensen waardig met elkaar omgaan – respectvol, vreedzaam en liefdevol – en is geweld tegen homoseksuelen, in welke vorm dan ook, uit den boze.Van elke schending van mensenrechten zeggen we nu: dat deugt niet." Een na te volgen voorbeeld in België?
Wil je met Wielie Elhorst verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Hassan Jarfi is de vader van Ihsane Jarfi, de jonge homo die in april 2012 werd vermoord. In een panoramareportage zegt hij: "Het waren drie Belgen en een Turk. Niet echt iets om trots op te zijn voor Turkijke of België. Maar schoften vind je overal. Ik heb heel veel Turkse vrienden. Die doen zoiets niet. Ik heb ook veel Belgische vrienden. Die zijn niet zo."  Ihsane Jarfi kreeg een begrafenisplechtigheid zoals iedere andere moslim.
Wil je met Hassan Jarfi  verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Brahim Laytouss is imam, islamleraar en docent Islamitische wetenschappen. Hij sprak zich uit tegen homofoob geweld en vergeleek het met racisme. Hij is de eerste imam in België die zich duidelijk uitspreekt tegen homofobie. Hij vindt dat imams niet langer mogen zwijgen. "De opinie van de islam over homoseksualiteit is bekend", vervolgt Laytouss. "Een relatie tussen man en vrouw is de ideale situatie. Maar het gaat hier niet om de opinie van de islam, het gaat om de manier over hoe wij daarmee omgaan. We leven in een maatschappij waarin homoseksualiteit aanvaard is. Dus moet die enge visie op homoseksualiteit als iets dat 'verboden' is, verdwijnen."
Wil je met Brahim Laytouss verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Aloys Jousten is bisschop van Luik. Hij sprak zich uit tegen homofoob geweld in zijn stad:  “De afgelopen weken is de Luikse agglomeratie het toneel geworden van dodelijk geweld.  Homofobie was één van de beweegredenen van dat geweld.  Homofobie is als dusdanig al laakbaar, nog minder duldbaar is dat ze leidt tot dergelijke daden” De mededeling verscheen ook op Kerknet, de officiële website van de katholieke kerk.
Wil je met Aloys Jousten verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Een kwart van de moslimjongeren vindt geweld tegen homo's gerechtvaardigd. Een op de drie Vlaamse jongeren staat uitgesproken negatief tegenover moslims. Dat blijkt uit een grootschalig onderzoek bij Antwerpse en Gentse scholieren. çavaria, Casa Rosa en het Roze Huis reageren.

Çavaria reikt de hand aan moslimgemeenschap om samen intolerantie onderuit te halen

Fran Bambust (çavaria), Leonie Nelissen (Het Roze Huis-çavaria Antwerpen), Deborah Lambilotte (Casa Rosa)

De bevindingen van de Jop-monitor Antwerpen-Gent liegen er niet om: vooral moslimjongeren - en in mindere mate christelijke jongeren - hebben het moeilijk met holebi's. Terwijl het gros van de Antwerpse en Gentse jeugd homo's en lesbiennes geen strobreed in de weg zouden leggen, struikelen vooral jongeren met een moslimachtergrond over een doorbreking van traditionele rollenpatronen. Eén op de vijf schrikt zelfs niet terug van een doodstraf voor holebi's in sommige landen. Dit zijn confronterende en alarmerende cijfers, die we ernstig moeten nemen.

We hopen dat de overheden die het vorige actieplan mochten opstellen dit rapport erbij nemen wanneer ze overgaan naar het vervolgplan. Niet alleen omwille van de uitroeptekens die de monitor uitstuurt, maar vooral ook omdat ze enkele aanwijzingen van aanpak meegeeft. 

Geworteld in culturele patronen

De homonegatieve moslimjongeren steunen niet op de Koran zelf voor die houding, zegt de studie, maar vinden die vooral in een ruimer cultureel patroon, dat strenge eisen oplegt aan traditioneel gedrag en rigide seksuele voorschriften oplegt. Dit maakt het voor jongeren die ingebed zitten in een traditioneel, cultureel cocon moeilijk om andere relatievormen of ander seksuele gedrag te accepteren. In die groep worden starre genderrollen en -verwachtingen bestendigd, en wordt een felle afkeuring van homoseksualiteit bijgevolg - al dan niet stilzwijgend - gelegitimeerd. Vooral van jongens wordt vanuit traditionele hoek heel wat verwacht, zij voelen zich dan ook sneller bedreigd en geaffronteerd wanneer ze geconfronteerd worden met homo’s, vooral wanneer die hun affectie tonen of zich wat vrouwelijker gedragen.

Doorbreek de cocons

De onderzoekers zien hier dan ook de kern voor een aanpak tegen homofobie: verhoog de integratie. Hoe meer diversiteit er is in je netwerken, hoe opener je staat. Er is daarom nood aan meer contact tussen gemeenschappen. Versterk het sociale vertrouwen in woonbuurten, werk aan een sterkere verbondenheid. Zorg ervoor dat jongeren uit verschillende gemeenschappen samen zitten op school, samen sporten, samen spelen. Dat de taalbarrière intussen ook moet gesloopt worden, is een logische voorwaarde. 

Het onderzoek toont aan dat die contacten die starre cocon versoepelen, en dat jongeren zich vervolgens ook meer gaan openstellen voor relaties en houdingen die niet meteen stroken met hun tradities. 

De onderzoekers wijzen er ook binnen die gemeenschappen over aanvaarding moet gepraat worden. Çavaria zou het dan ook bijzonder waarderen als religieuze leiders zouden zich niet alleen moeten onthouden van een veroordeling van homoseksualiteit, maar ook actief zouden inzetten op het afwijzen van homofobie. 

Drie S’en: School, Sport en Spel

Dat onderwijs ook weer als remediërende factor wordt aangehaald, verbaast ons niks. Vanuit çavaria zetten we hier al meer dan 13 jaar op in, en er moet steeds meer op worden ingezet of het openen van leerlingen voor een bredere kijk op gender, genderrollen, genderexpressie en genderidentiteit. Religieuze gevoelens hoeven niet gepaard te gaan met verstarde houdingen. 

Maar naast het onderwijs moeten de overheden ook focussen op de vrijetijdsbesteding. Çavaria volgt de onderzoekers als die stellen dat het niet rendeert om geweld klagerig als ‘zinloos’ te bestempelen. We moeten zoeken naar oorzaken en intussen de typische fascinatie van jongens voor geweld kanaliseren. Zet in op meer mogelijkheden en toegang voor sport en spel, laat ze hun drang naar krachtmeting en competitie botvieren op een aanvaarde wijze. En probeer ook hier weer culturen te mixen. 

Samen naar een open samenleving

Integratie kun je niet opleggen, daar moet je met alle partijen aan werken. Çavaria weigert in deze studie een nieuw wij-zij-verhaal te lezen en moslimjongeren te demoniseren. Wij willen dan ook  niet met groeiende islamofobe gevoelens in de hoek staan wachten, maar reiken de hand. Laten we samen de cocons doorprikken. Çavaria wil niet alleen met de overheden praten over ingrepen in het onderwijs, maar ook met geloofsgemeenschappen rond de tafel zitten en acties ondernemen. Niet alleen omdat we er zelf baat bij hebben, maar omdat ook wij er opener door worden: we zijn allemaal gebaat met  open samenleving. In de lokale huizen, zoals Het Roze Huis-çavaria Antwerpen en het Gentse Casa Rosa, worden regelmatig initiatieven opgezet die niet alleen die dialoog maar ook de samenwerking nastreven. De resultaten van de jongerenmonitor tonen het belang hiervan duidelijk aan. We vragen dan ook dat de lokale overheden de huizen hierbij logistiek en financieel steunen zodat we dit werk niet alleen kunnen verder zetten maar ook nog kunnen uitbreiden. Laten we zo bruggen slaan tussen groepen die soms te ver uiteen liggen. Laten we samen sporten, laten we samen plezier maken, laten we samen strijden tegen onze fobieën.  

Lees ook: Holebi's en transgenders komen op tegen racisme

Imam en bisschop veroordelen homofoob geweld

Homo- en transfobie, dat kennen we. Islamofobie is allicht minder bekend maar daarom niet minder gevaarlijk. Vrijdagnamiddag komt het onderwerp ruim aan bod tijdens de Tariq 2012 Conferentie, georganiseerd door Merhaba. Vooraf inschrijven is noodzakelijk.

Je kan die namiddag kennis maken met de Zuid-Afrikaanse 'homo' imam Muhsin Hendricks (die ook een nieuw boek uit heeft) en  Brahim Laytouss, de Belgische imam die deelnam aan het gesprek na de Volt-reportage. Sarah Bracke spreekt over islamofobie, seksisme en homofobie.

13:00: Onthaal gasten

14:00: Welkomstwoord door ministerie Gelijke Kansen Vlaanderen

14:15: Lezing 1: “Islamophobia in relation with homophobia” door: Muhsin Hendricks (TIC, foto)

14:45: Lezing 2: Effects of Islamophobia on Muslim LGBTQI's (Lesbian, Gay,

Bisexual, Transgender, Queer, Intersex) door Dino Suhonic (Ma'ruf)

15:15: pauze

15:30: Lezing 3: De factoren die islamofobie in Europa aanwakkeren en hoe wij deze gezamenlijk kunnen verhelpen (model van aanpak; I.D.A.R.A) door imam Brahim Laytouss (foto)

16:00: Lezing 4: Islamofobie, seksime en homofobie door sociologe Sarah Bracke (foto)

17:00: Afsluiting

Moderator: Bilal Benyaich

Vrijdag 7 december 2012, 14u-17u 

Locatie: Gemeenschapscentrum De Pianofabriek, Fortstraat 35, 1060 St Gillis/Gilles

Inschrijven via activiteiten.merhaba@gmail.com

Gisteren werden  twee 13-jarige Marokkaanse jongens in Borgerhout opgepakt door de politie op beschuldiging van afpersing. Aanleiding is een undercoverreportage over homofobie.

De voorgeschiedenis zagen we in een reportage van Volt  die op 7 november uitgezonden werd. Sven Pichal en Michiel Vanackere trekken hand in hand door Antwerpen en Brussel met de bedoeling 'aan te tonen' wat we al lang weten: de spanningen tussen holebi/transgenders en allochtonen in de steden.  Ze lopen ook door Borgerhout, een van de armste districten van Antwerpen. Een op de vier kinderen groeit er op in armoede. De helft van de jongeren vindt er geen werk. Kleine criminaliteit, druggebruik en gewelddadige frustraties zijn er schering en inslag. Frustraties die helaas ook worden uitgewerkt op holebi's en transgenders.  

"Twijfels"

Sven Pichal (foto) die achteraf in Knack te kennen gaf dat hij liever niet aan de reportage had meegewerkt, deed dat toch, allicht uit loyauteit met zijn werkgever, de VRT. Michiel Vanackere riep zichzelf achteraf uit tot de eerste provocateur van de LHBT-beweging. "Provoceren is het nieuwe sensibiliseren" schrijft hij enthousiast op facebook. De reacties op de reportage waren uiteenlopend.  Sven Pichal in Knack: "De mensen van çavaria, de koepel van holebi-organisaties, twijfelden er ook aan of onze reportage wel zo'n goed idee was. Ze waren bang dat de uitzending de onveiligheidsgevoelens van homo's nog zouden aanwakkeren."   

Twee kinderen opgepakt 

De uitzending kreeg een staartje. twee 13-jarigen die Sven Pichal en Michiel Vanackere bedreigden in de undercoverreportage zijn opgepakt. Er wordt hen poging tot afpersing ten laste gelegd. Je hoort hen in de reportage "Geef geld" roepen.  Volgens het parket zijn er nog onvoldoende aanwijzingen om te stellen dat "de feiten hun oorzaak vinden in homofobe motivaties". De vraag stelt zich of de politie hier niet de grenzen van het wettelijke overtreedt. Sven en Michiel fungeerden immers als 'uitlokkers' van een misdrijf en daar is speciale toestemming van het gerecht voor nodig. 

Wie heeft hier baat bij? 

Als LHBT-activist en als  homo die in Borgerhout woont neem ik afstand van de reportage en van de mentaliteit die erachter zit.  Ik maakte dit reeds eerder duidelijk in dit artikel. Niemand is geholpen met dit soort provocaties. Sven Pichal had zijn terughoudendheid moeten laten doorwegen en afhaken.  Het enige wat ze bereikt hebben is dat de spanningen tussen holebi's, transgenders en allochtonen nog zijn toegenomen.  Dat betekent concreet dat het voor homo's in Borgerhout moeilijker is geworden om uit de kast te komen. Want laten we wel wezen: niet iedere homo wordt in Borgerhout uitgescholden. Gelukkig maar. Maar ik wil niet tot een club behoren die die ervoor gezorgd heeft dat twee kinderen van 13 door de politie zijn opgepakt wegens poging tot afpersing van... 1 euro.  

Pascal likes it... 

De LHBT-beweging pleit er al zeer lang voor dat kinderen van die leeftijd op school de juiste dingen leren over seksualiteit en gender. Het feit dat dit niet gebeurt is noch de verantwoordelijkheid van de ouders, noch van de jongeren zelf. Het is de verantwoordelijkheid van de minister van onderwijs.

  Pascal Smet is - zeer merkwaardig - een van de facebookgebruikers die de triomfantelijke mededeling van Michiel Vanackere heeft geliked... Zijn enthousiasme bij het arresteren van twee kinderen staat scherp in tegenstelling met de passiviteit waarmee hij het dossier van homofoob geweld - en de noodzakelijke stappen in het onderwijs - totnutoe (vooral NIET) heeft aangepakt. 

De bende van Michiel 

Het artikel op de facebookpagina van Michiel kreeg intussen 75 likes. Het overgrote deel van die mensen kent de situatie van de jongeren in Borgerhout niet. 

Hun blijdschap is begrijpelijk wegens de reëele dreiging van homofoob geweld die hen bezighoudt. Maar ze moeten beseffen dat het op de spits drijven van een conflict nooit goed afloopt.  Of denken ze dat de allochtone gemeenschap na dit voorval meer bereidheid zal tonen om met de LHBT-beweging in gesprek te gaan over homofobie en seksisme? Bovendien maken die 75 likers zich schuldig aan wat ze de allochtone jongeren zelf verwijten: een soort van primitief groepsgedrag waarbij iedereen achter de persoon aanloopt die het meeste lawaai maakt.  Dit is een sfeertje van 'oog om oog, tand om tand'. De bende van provocateur Michiel... Wat is de volgende stap? Met z'n 75 naar Borgerhout afzakken om een partijtje te gaan knokken met 13-jarigen? 

Véél stof tot nadenken 

Ik weet uit eigen ervaring dat je bij acties nooit helemaal op voorhand weet welk effect ze gaan hebben. Ik ga dus Michiel en Sven niet tot het einde der tijden met deze blunder achtervolgen. Ik heb ook fouten gemaakt. Maar een grondige bezinning over drie zaken dringt zich op:

1. Hoe werkt de LHBT-beweging aan echte oplossingen voor dit probleem? Er zijn al voor minder studiedagen en congressen georganiseerd. Dat is ook mijn voorstel: breng alle belanghebbenden bijeen om op een rustige, niet gepolariseerde manier na te denken en naar oplossingen te zoeken.

2. Hoe gaan we om met de sensatiezucht van de media die de LHBT-beweging graag gebruikt om de scoren maar niet nadenkt over de consequenties? Het is duidelijk dat de agenda van de media niet altijd samenvalt met die van de beweging.

3. Wat is de drijfveer van een minister in functie die publiekelijk de arrestatie van twee kinderen goedkeurt?

Lees ook:

Het filmpje met Sven en Michiel in de hoofdrol mag dan door iedereen bejubeld zijn en voor schreeuwerige krantenkoppen hebben gezorgd, het heeft één minpunt: het zijn blijkbaar weer de moslims die het gedaan hebben. Tijd voor een koerscorrectie.

"En dat allemaal door dat stomme geloof, en daarmee viseer ik niet alleen de islam, ook het christen- en jodendom stigmatiseren deze issues" was één van de vele reacties op Facebook en er waren er vele van dezelfde strekking. Nochtans waren de kreten in de reportage niet godsdienstig geïnspireerd. Hoe komt het toch dat - zowel wie dit soort programma's maakt als wie er naar kijkt - steeds maar weer bij moslims uitkomt? Want laten we wel wezen: het zinnetje 'daarmee viseer ik niet alleen de islam' wordt tegenwoordig snel gebruikt om de islam dan toch maar te kunnen viseren. Gaan Sven en Michiel binnenkort ook hand in hand paraderen op de volgende katholieke jongerenbijeenkomst van Mgr. Léonard? 

Geef geld!

Eén van de fragmenten toonde ons een korte conversatie tussen onze helden en hun belagers.  Wat mij betreft de enige waaruit je iets nieuws kon leren maar het werd in het nagesprek helaas niet aangehaald. Jongeren eisen geld. Waarom? Het hoofdprobleem in deze wijk is niet de homofobie, maar de armoede. Als dat probleem niet opgelost geraakt mag je het vergeten.

Allochtonen hebben in België 22 procent meer kans op armoede dan niet-allochtonen.Dertig procent van de immigranten van de tweede generatie in ons land blijkt ook slechts over een laag diploma te beschikken, wat zich vertaalt in slechtere kansen op de arbeidsmarkt. In die categorie scoren enkel Griekenland en Spanje nog slechter. Deze situatie belemmert integratie. Hoe langer de discriminatie aanhoudt, des te moeilijker het integratieproces. Dat is zeer slecht nieuws voor wie probeert iets aan homofobie te doen.  De Borgerhoutse jongeren worden non-stop blootgesteld aan racisme en discriminatie, in hun woonwijk, op de werkvloer, in de media. Ze wonen in sociale woonblokken en de overgrote meerderheid wordt geconfronteerd met armoede. Hoe homo's zich voelen is echt wel het minste van hun zorgen. Jammer, maar helaas.

Mannelijkheid versus rijkdom

Sven en Michiel werden niet alleen bekeken als homo's, maar ook als witte mannen die het beter hebben dan zij. Wat ook  zo is.  En het omgekeerde geldt ook: De coctail van kansarmoede, een laag zelfbeeld en machismo kan niet anders als leiden tot een gedrag waarbij men stampt naar wie men als minderwaardig beschouwd. "Het seksisme van de Arabische man (net zoals dat van de Afro-Amerikaanse man in de VS of de Surinamer in Nederland) is niet louter een cultureel gegeven maar een uitdrukking van hypermasculiniteit, die typisch is voor mannen die uit het systeem worden geweerd, en die dus hun ‘mannelijkheid’ als enig verweermiddel hebben" schreef Nadia Fadil, (foto) docente van de vakgroep antropologie aan de KU Leuven naar aanleiding van dat andere undercoverfimpje van Sofie Peeters.

De imam mag het komen uitleggen

Ik heb zelf voorgesteld aan de redactie van Volt om Brahim Laytouss bij het programma te betrekken.  Waarom? Omdat hij zinnige dingen zegt over de problematiek en nauwelijks in de media komt.  Ik had beter gezwegen. Merhaba, zowat de enige orgnisatie met expertise terzake, was not amused:  "Merhaba betreurt dan ook de keuze van de Volt-redactie om imam Brahim Laytouss in debat te laten gaan met het 'gelegenheidskoppel'. Hiermee heeft men al op voorhand het debat verengd tot moslim versus holebi. Waar waren de jeugd- en straathoekwerkers die dagdagelijks met deze jongeren in contact komen en hun leefwereld als geen ander kennen? Het gesprek had naar onze mening veel meer tot de essentie van de problematiek gegaan." Brahim Laytouss is islamleraar en docent islamitische wetenschappen maar werd ons simpelweg als imam gepresenteerd. Het verschil tussen een imam en een wetenschapper is in deze nochtans zeer relevant.

Niet representatief?

Hij probeerde uit te leggen dat mensen vrij kiezen voor een relatie en dat die relatie moet worden onderkend.  Nieuwe aspecten in de samenleving hebben nieuwe islamitische inzichten nodig. Vanaf de 10de eeuw (zie ook het interview met Muhsin Hendricks) zijn de juridische regels niet meer veranderd en er moet naar vernieuwing gezocht worden. Hij trok de redenering ook door naar de genderproblematiek. "Dat moet wel deugd doen om te horen" probeerde presentator Kobe Ilsen hoopvol waarop Michiel reageerde: "Ik vrees er een beetje voor dat hij niet representatief is voor hoe de gemiddelde imam daarover denkt." Niet bepaald een zin waarmee hij het discours van Laytouss kracht bijzette. Heeft Michiel die opmerking over representativiteit ook gesteld toen Elio De Bolle, voorzitter van de Vlaamse Scholierenkoepel het in een open brief opnam voor holebi's en transgenders? Laten we elkaars representativiteit samen ruimer maken in plaats van ze in vraag te stellen.

Venijnig vraagje... hoe representatief is Michiel Vanackere?  Volgende status op zijn facebook: "Twee janetten aan het woord die er blijven in geloven. Hand in hand, het moet en zal kunnen." kreeg zeer uiteenlopende reacties. Mensen spraken ook hun onzekerheid en angst uit.  Het is ook wel kort door de bocht om dit soort strijdkreten te gebruiken als je net hebt gezegd dat je een bodyguard hebt moeten inhuren om hand in hand door Antwerpen en Brussel te lopen. Dat hand in hand lopen mag geen fetisj worden, daarvoor zijn de tijden iets te gevaarlijk. 

Welkom... op deze wereld

De iets ouderen onder ons durven al eens klagen dat die nieuwe generatie holebi's en transgenders wat aan de makke kant zijn. Wij hebben gevochten voor LHBT-rechten en zij plukken er de vruchten van zonder te beseffen wat een strijd we hebben moeten leveren en vooral hoeveel strijd er nog moet geleverd worden. We zuchten eens diep en nemen nog een slok. Dat beeld is intussen bijgesteld. Homofobie is alive and kicking, ook in België. Voor veel jongeren is dit een wake up call.  Eigenlijk wordt het hier dus een beetje zoals in de rest van de wereld. Alweer: jammer, maar helaas.  In hoeveel steden kan je onbezorgd openlijk homoseksueel zijn?  Op het grootste deel van deze aardbol worden holebi's en transgenders nog steeds gedwongen tot een geheim, discreet, of in het beste geval occasioneel openlijk bestaan. David Kato is niet zo maar gestorven. Kijk eens naar hoe een pride verloopt in Oeganda (foto).Heel andere koek. Maar het zijn daar ook holebi's en transgenders, net als wij. Dat is het echte leven, jongens en meisjes en het zal de komende decennia niet veel verbeteren. Hopelijk komt er weer wat meer bewustzijn dat de strijd voor LHBT-rechten een internationale strijd is. En dat het een strijd is, geen uitstapje naar Walibi.

Het is  goed dat de jeugd van tegenwoordig dat eens aanvoelt, denk ik dan als ouwe rot in het vak. Nu nog de juiste conclusies trekken. Ga eens luisteren naar hoe allochtone holebi's dat doen. Zij zullen je leren dat er meer dan één coming-out-model is. Stel jullie visie op identiteit bij.

Stop het het stigmatiseren van allochtonen

In hun opiniestuk 'Janetten, maar geen vuile - Hand in hand, het moet en zal kunnen' schrijven Michiel en Sven: "We zijn blij met reacties uit de allochtone gemeenschap, die erkent dat een groot deel van de verbale beledigingen van jongeren uit hun gemeenschap komt. Het is hoopvol dat het Minderhedenforum, de Gentse imam Brahim Laytouss en enkele allochtone parlementsleden oproepen om met nog meer inzet dit thema bespreekbaar te maken, want we zijn ervan overtuigd dat het inderdaad nodig is. Niet het minst voor jongeren die opgroeien in gezinnen met een etnisch-culturele achtergrond en die misschien zelf holebi zijn. Ook zij moeten voor hun geaardheid kunnen uitkomen in een veilige en begripvolle omgeving." Fout jongens. Hier wordt het probleem opnieuw herleid tot een probleem van allochtonen die 'meer inzet' moeten tonen. Ik ben helemaal niet blij dat we na twee jaar discussie over homofoob geweld nog altijd niks zinnigers in de krant kunnen schrijven. Met die mentaliteit zal het niet lukken. Jongeren die vooral bezig zijn met overleven - zoals jullie ze in Borgerhout zijn tegengekomen -  zullen echt niet stilletjes komen luisteren als iemand hen uitlegt dat ze wat vriendelijker voor holebi's moeten zijn.  Homo's zijn niet de engeltjes die belaagd worden door vervaarlijke moslimsduivels. Holebi's en transgenders zijn beiden minderheden die discriminatie ondervinden en zelf ook discriminerende opvattingen hebben.  Zolang we dit niet als vertrekpunt nemen zullen we falen.

Stop homonegativiteit bij de politici

In plaats van de probleemwijken in te trekken moeten we met z'n allen naar Brussel, maar politici zitten die veel beloven maar niks doen. Weet je wat ik grofste vorm van homonegativiteit vind? Dat de homogemeenschap elke dag wat meer vergiftigd wordt door hiv. Dat we na 30 jaar aidsepidemie nog altijd geen beleid hebben dat het aantal besmettingen bij mannen die seks hebben met mannen (MSM) doet dalen. Zoals de armoede vooral bij allochtonen zit, houdt men hiv in een soort van quarantaine bij homomannen. Die mogen mekaar de ziekte neuken zoveel ze willen.  Politici zitten gerust zolang aids geen algemeen probleem wordt voor de volksgezondheid. Maar dat soort homonegativiteit wordt door de politiek zorgvuldig afgedekt. Nu en dan worden we vriendelijk ontvangen op een kabinet en krijgen we beloftes mee naar huis.  En intussen worden we zoet gehouden met reportages à la Volt over homofobe agressie, waarbij we mogen zeggen dat we O zo blij zijn dat het eindelijk eens getoond wordt. Alsof we het nog niet wisten.  De onverschilligheid en de gespeelde bereidheid om een beleid te voeren bij de politici, dat is de echte schande. Er was ons een plan tegen homofobie beloofd in november. Iemand iets gezien? Het komt eraan, zegt Milquet. Het is intussen een huizenhoog cliché maar moest de LHBT-gemeenschap een bank zijn er waren al lang maatregelen genomen. Maar dat hoeft niet, de LHBT-beweging doet braafjes wat haar gezegd wordt: wachten. 

Ook 'echte Vlamingen' vinden ons walgelijk

De week waarin de Volt-reportage werd uitgezonden verscheen in De Morgen een artikel dat nauwelijks aandacht kreeg. sociaal psycholoog Alexis Dewaele (foto) licht er een bevraging van de Vlaamse Overheid toe over de aanvaardig van homoseksualiteit. Bijna negen op de tien Vlamingen zegt dat 'holebi's hun leven moeten kunnen leiden zoals zij dat willen. Maar niet te zichtbaar, graag, want vier op tien bevraagden vindt het walgelijk dat mannen elkaar in het openbaar zoenen. Ook lesbische koppels ziet de Vlaming liever niet innig verstrengeld in het openbaar."Hoe concreter je de vraag stelt, hoe negatiever mensen worden", zegt Dewaele. "Vraag of twee mannen een kind mogen opvoeden, en er is al veel meer reserve." Opnieuw krijgen mannen het hier harder te verduren dan vrouwen: een op vijf vindt het niet kunnen dat twee vrouwen kinderen kunnen adopteren. Een op drie zegt hetzelfde over een gezin met twee papa's. 

Schijntolerantie

Gezinnen, en dan liefst met kinderen, zijn nog steeds de hoeksteen van de samenleving. En die verleg je niet zomaar. Die 'Vlaamse'  tolerantie waar we zo trots op zijn, is dus eigenlijk maar schijn. "Door de toegenomen aandacht voor zaken als racisme, seksisme en homofobie zijn mensen zich er van bewust dat dit eigenlijk niet kan", zegt Dewaele. "Zeker hoogopgeleiden weten heel goed dat homofobie onaanvaardbaar is. De negatieve houding ten opzichte van homo's is nog altijd wijdverspreid. Het gebeurt alleen veel subtieler." Wat is het dan gemakkelijk om de plaatsen waar het wat scherper naar voor komt te overbelichten. Dat is wat we aan het doen zijn bij allochtonen.  "Bij mannen, jongeren, mensen die zeer religieus zijn, laagopgeleiden en kansarmen leeft dit sterker", zegt Dewaele. "Bij sommigen komen al die factoren bij elkaar, met als gevolg de perverse uitlatingen die we in de reportage hebben gezien. Maar laten we niet vergeten dat homonegativiteit er bij iedereen inzit, niet alleen bij moslims."

Klare taal spreken, in beide gemeenschappen

Dat is klare taal en nodigt uit om een totaal verschillende conclusie te trekken. De houding die het dichtst benadert hoe ik het zie vond ik in de Panoramareportage over homobashing die de dag na Volt werd uitgezonden. De reportage wordt afgesloten door de familie van Ihsane Jarfi. Deze Marokkaanse familie heeft door haar waardige reactie op de moord op hun zoon alle vooroordelen over wat die moslims over ons denken van tafel geveegd. Luister vooral naar het pleidooi voor empathie.

De oproep tot meer inlevingsvermogen geldt niet enkel voor moslims, maar ook voor holebi's en transgenders.  Dat is de richting die we moeten inslaan. Er zullen méér mensen opstaan die er zo over denken, zowel in de LHBT-beweging als bij de allochtone gemeenschap. Breng die mensen samen, dialogeer met hen. En laten we vooral niet vergeten dat we als autochtonen niet echt veel verder staan.  De eerste homoseksuele ministers hebben we al, de eerste minister die een echt beleid voert dat de emancipatie van minderheden een flinke duw geeft ben ik nog niet tegengekomen.

Ik eindig met de wijze woorden van Brahim Laytouss: “Ik heb hen uitgelegd dat wij alle vormen van geweld sterk veroordelen, en dat homo's mensen zijn zoals ons. Ik heb hen verteld dat, net zoals wij soms het slachtoffer zijn van racisme, zij slachtoffer zijn van homohaat. Die mensen hebben zelf de keuze gemaakt om zo'n relatie aan te gaan en in een democratie hebben zij het recht om die keuze te maken. Het kan niet door de beugel om daarop met geweld te reageren. Jongeren zijn fout als ze denken dat ze zo iets goeds doen voor de islam."  Een mooie stelling voor het begin van een interessante discussie.

Lees ook: